Numer 15/03



FLAGA I GODŁO NARODU WRON

Helene Smith i Lloyd George Mickey Old Coyote

"Flaga odzwierciedla siłę narodu
jest korzeniem tkwiącym w ziemi"

"To jest nasza ziemia - nasz posiadłość. Tu się urodziliśmy"
Wódz Sits in the Middle of the Land



I
DZIECI PTAKA O DUŻYM DZIOBIE

Apsaalooka kojarzy się, zgodnie z tradycyjnymi opowieściami starszych, z ptakiem z rodziny krukowatych, który miał rozdwojony ogon, (obecnie wymarły gatunek), cechujący się odpornością na cierpienie, zdolnością przetrwania, a także mądrością do życia w zgodzie z naturą i wszystkimi elementami wokół.
W kwestii wyjaśnienia, słowo Apsaalooka (czasami pisane Apsaalooke) jest oryginalną nazwą Narodu Wron. W przeciwieństwie do popularnego przekonania, jak widać na przykładzie pasma gór Absaroka (Absaroka Rage), nie ma litery "r" w języku tego narodu. A litera "l" w słowie Apsaalooka jest niema. Fonetycznie nazwę tą wymawia się Ap-saa'-ok-a, z akcentem na drugą sylabę.
Nazwa "Wrony" wynikła z niezrozumienia przez Francuzów autentycznej nazwy plemiennej pochodzącej sprzed setek lat. Chociaż ta językowa pomyłka ma mniej niż kilka stuleci, nie jest proste ani możliwe skorygowanie błędu zrobionego w historii, bez względu na to jak było to niedawno. W rezultacie współczesne społeczeństwo rzadko słyszy prawdziwą nazwę narodu Apsaalooka. Na szczęście dla celów edukacyjnych są sposoby odkrywania historii, stąd prawda została poznana. Tym sposobem autor "Apsaalooka Heritage Series", a wcześniej "Apsaalooka, the Crow Nation Then and Now", w kolejnym wydaniu książki opublikował tą poprawkę, aby pomóc w zachodzących zmianach, w interesie zakorzenionej tradycji kulturowej narodu. W niedalekiej przyszłości autentyczna nazwa może jeszcze zatriumfować, a słowo "Wrony" będzie pozostałością po ludziach z przeszłości, jako przykład na to, jak bariera językowa może spowodować niezrozumienie, które zmienia historię.
W języku znaków - najpierw rozwiniętym przez amerykańskich Indian - kiedy członkowie narodu Apsaalooka ruszali rękami, w taki sposób, aby pokazać trzepoczące skrzydła, jako symboliczne przedstawienie nazwy ich narodu, wcześni Francuscy traperzy błędnie zinterpretowali te ruchy jako przedstawiające jakiegokolwiek ptaka - dlatego nazwali naród - Wrony.
Idąc od przeszłości do współczesnych czasów, w 1967 roku została zaprojektowana pierwsza flaga narodu Apsaalooka przez jednego z autorów, Lloyd Mickey Old Coyote. Wcześniej nie było żadnego godła identyfikującego ten naród. W tamtych czasach on i inni członkowie szczepu przyczynili się do powstania pierwszego zapisu słownika narodu Wron.
Lata 60-te uświadomiły ogromny postęp we współczesnej historii narodu Apsaalooka, kiedy to władze plemienne usiłowały stworzyć projekt flagi, ukazujący przeznaczenie jako pozytywny postęp. Kiedy Lloyd Mickey Old Coyote, jeden z założycieli Little Big Horn College w tym czasie zaprezentował swój projekt godła i flagi członkowie Crow Cultural Commission (Komisja do Spraw Kultury plemienia Wron) zatwierdzili go i projekt ten jest używany do dziś. W późniejszych latach zostało dodane siedem gwiazd (konstelacja Wielkiej Niedźwiedzicy) oraz Cztery Święte Strzały otaczające flagę.
W czasie gdy prezentowano wzór flagi członkami Crow Cultural Commission byli:
John Cummings, przewodniczący
Elsworth Little Light, vice przewodniczący
Mickey Old Coyote, sekretarz
Barney Old Coyote, redaktor
Henry Old Coyote, redaktor
Joe Medicine Crow, redaktor
Chester Medicine Crow, członek
John Smart Enemy, członek
Ted Bear Cloud, członek
Matthew Good Luck, członek

II
FLAGA ODZWIERCIEDLA DUMĘ NARODU
I reprezentuje doświadczenia jego ludzi

Jak napisano wcześniej "Flaga i Godło Narodu Apsaalooka" jest częścią kulturalnej serii, zapoczątkowanej wcześniej przez książkę: "Apsaalooka, the Crow Nation Then and Now". Ta seria jest pierwszą tego rodzaju współtworzoną przez Lloyd Mickey Old Coyote, tradycyjnego przewodnika Narodu Apsaalooka, szczepu znanego ze swej godności i przyjaźni wobec obcych.
Mówiąc o tej uprzejmości Apsaalooka zabierali pierwszych traperów na czas mroźnej zimy i uczyli ich jak przetrwać. To świadczy o tym, że amerykańscy Indianie byli pierwotnymi pracownikami socjalnymi zanim jeszcze Europejczycy postawili stopy na ich lądzie. Jeden z tych traperskich poszukiwaczy przygód Jim Bridger, który później został indiańskim agentem, poznał pradziadka autora książki Lloyda Mickey Old Coyote - wodza Sits in the Middle of the Land (Siedzący na Środku Ziemi).
Ten wielki przywódca był głównym wodzem w trzech grupach Apsaalooka - ostatnim wodzem mającym poważanie pośród Mountain Crows (Górskie Wrony), River Crows (Rzeczne Wrony) oraz Big Horn Basin Crows (Wrony z Dorzecza Wielkorożca). To on był opiekunem świętej fajki i poprowadził ceremonię świętej fajki kierując narodem, zawierając pierwsze traktaty w połowie XIX wieku. Jego naród był jednym z nielicznych, a być może jedynym, który nigdy nie prowadził wojny przeciwko Stanom Zjednoczonym co przedstawia fajka na fladze, będąca symbolem pokoju z wszystkimi.

"Na naszych dłoniach nie ma krwi białego człowieka"
wódz Sits in the Middle of the Land

Także wódz Plenty Coups (Wiele Dotknięć) w XX wieku został poproszony o przeprowadzenie ceremonii reprezentującej wszystkie narody indiańskie przy Grobie Nieznanego Żołnierza na cmentarzu Arlington w Waszyngtonie w roku 1921. Ci i inni wodzowie uznali, że jest to najlepsze posunięcie, aby zatrzymać swój ukochany ląd, a tym samym nikt nie mógł zniszczyć narodu, jego ziemi ani żadnych jej zasobów.
Pomimo tych wodzowskich honorów, fakt posiadania bogatych złóż naturalnych sprawił, że rząd i indiańscy agenci czerpali z tego sporo korzyści nieustannie łamiąc najwyższe prawa na ziemi - traktaty, pomimo zapewnień:
"Stany Zjednoczone będą chroniły przed wszelkimi nadużyciami
obecny rezerwat narodu Wron"
-1868r. Traktat, Fort Laramie

Mimo to Apsaalooka dumnie noszą flagę Stanów Zjednoczonych razem z flaga swojego narodu. Jest to specjalny manifest podczas corocznego festynu Crow Fair w trzecim tygodniu września, który ściąga gości z całego świata. Starając się chronić swoją narodową ziemię i kulturę tradycjonaliści nadal podążają według dawnych kulturowych i religijnych wartości związanych z naturą i ziemią od najstarszych po dzieci, pomimo historycznego i kulturalnego zderzenia z dominującym społeczeństwem.
Cała kultura Apsaalooka odnosi się do natury i odzwierciedla najstarszą religię, która nadal żyje - duchowość amerykańskich Indian. Wielki Duch, nazywany przez naród Pierwszym Robotnikiem, był projektantem całej natury dla ludzi, co zostało przedstawione symbolicznie na fladze - natura - promieniujące słońce, tajemnicze gwiazdy, góry z całą roślinnością i życiem zwierząt.
Światowa Encyklopedia podaje następujące słowa dotyczące flagi:
"Narodowa flaga przyciąga wzrok trzepocąc na wietrze. Jasne kolory i zastanawiający wzór ukazują narodową ziemię, jej ludzi, rząd oraz ideały. Flaga kraju może pobudzić ludzi do radości, męstwa i poświęcenia"


Ziemia naszego rodu, naszej wiary i dumy
Dla której umierali nasi ojcowie
O Matko-Ziemio przyrzekamy ci
Głową, sercem i dłońmi być z tobą przez lata.
-Rudyard Kipling

To samo źródło podaje, że pierwszy sztandar, poprzednik flagi był prawdopodobnie używany już przez starożytnych Egipcjan, niesiony na tyczkach, aby był widziany przez armie. Jednak encyklopedie przez lata były pisane bez udziału Indian, pomijając historię tubylczych mieszkańców. Kultura egipska była u szczytu około 5000 lat temu. Podając za "The Smithsonian Book of North American Indians" Philipa Koppera: "Współczesne znaleziska w górach Sheep (Owczych) w północnym i centralnym Wyoming, należącym do pasma gór Absaroka pokazują szczątki dzikiej zwierzyny, prawdopodobnie górskie kozice i sarny i przypuszczalnie zające, które żyły aż 7000 lat przed Chrystusem".
Inni antropolodzy i archeolodzy znaleźli dowód na obecność tubylców pomiędzy 50 a 250 tysięcy lat temu w obu Amerykach. W rzeczywistości amerykańscy Indianie wznosili swoje laski - patriotyczne symbole podczas wojen na wiele wieków przed Egipcjanami. Apsaalooka w szczególności dumnie nosili zakrzywione laski podczas bitwy, symbole rangi wyższych oficerów. Wojownik, który nosił taką militarną laskę wbijał ją w ziemię i w tym momencie musiał walczyć aż do śmierci broniąc swojej pozycji. Nawet dziś w Ameryce i na całym świecie sztandar czy flaga, jak również symbole wolności w postaci lasek ukazują wielki patriotyzm tych, którzy oddają życie w obronie narodu, w imię wolności.
Naród Apsaalooka począwszy od Traktatu Przyjaźni w 1825 roku był niezmiennie lojalny wobec Stanów Zjednoczonych. Będąc wiernymi najwyższym wartościom i tradycjom tubylczej kultury przyjaźń ta, była pielęgnowana w każdym kolejnym pokoleniu. Od czasu zawarcia przyjacielskiego traktatu członkowie tego narodu walczyli obok siebie w amerykańskich siłach, w każdym większym konflikcie. Wówczas naród Wron był schronieniem i sanktuarium dla osadników przy wrogich granicach. Liczny heroizm weteranów ze szczepu jest wyrazem lojalności do dziś. Mężczyźni i kobiety nadal kontynuują ten patriotyzm służąc Stanom Zjednoczonym z wielkim honorem.

"... Ale traktuj łagodnie swoją flagę narodową."
-John Greenleaf Whittier

Tak jak wszędzie, flaga obecna jest podczas każdej uroczystości niosąc ze sobą wartości użyteczne, ciekawe, informacyjne i edukacyjne. Godło na fladze Apsaalooka spełnia wszystkie te kryteria symbolizując narodową kulturę i jego strukturę..
Powyższe wyjaśnienie ukazuje znaczące wartości narodowej kultury, jak również tradycyjną filozofię, psychologię, muzykę, religijną duchowość, praktykę, dobra, wysoko rozwiniętą strukturę socjalną, zwyczaje i sposób życia wczesnych tubylców i ich nieodłączne wzbogacanie się.
Książka ta opisuje symbole znajdujące się w centrum godła. Wszystkie znaki są związane z naturą, ponieważ każdy aspekt kultury wywodzi się ze świata natury. Indiańskie relacje z Najwyższym Bytem odbywają się przez samą naturę. Właśnie obserwacja harmonii w porach roku, kołowy ruch Ziemi - wszystko to jest przedstawione w kulistej formie godła - wzorując się na świecie natury, w którym wszyscy są zależni od biegu życia.

III
SYMBOLE NA FLADZE
Symbole na obszarze godła

Każdy element na fladze odzwierciedla kulturę Apsaalooka. Wszystkie symbole są ze sobą ściśle powiązane. Tak naprawdę żaden z elementów nie może być oddzielony od innego. Pierwsze cztery symbole dookoła tipi przedstawione na fladze są specjalne i figurują wybitnie w narodzie Apsaalooka. Ta podstawa znacząco cechuje ludzi Wron. Są to: Driftwood Lodges (system klanowy), szałas potu, Święte Stowarzyszenie Tytoniu oraz fajka. Jak oświadczył jeden ze starszyzny: "To jest to, czym jesteśmy - to jest to, co czyni z nas Apsaalooka". Poprzez podtrzymywanie tych rytuałów przekazywanych przez starszych nowym pokoleniom przez setki lat, tradycjonaliści nigdy nie zapomnieli, kim są i jakie jest ich dziedzictwo, żywa kultura z czasów, kiedy odbywały się wczesne tradycje i ceremonie. To wszystko jest ważnym systemem wartości, dla tych, którzy go pielęgnują i dbają o swoją ziemię, aby przetrwało kulturowe dziedzictwo.
Istotnym jest fakt, że brak języka pisanego wytworzyło silną pamięć. Ten sposób przekazywania informacji, wiedzy i kulturowych wartości jest pojmowany jako honorowy obowiązek starszych wobec swoich dzieci i wnuków. Kiedy ogień palił się w nocy w tipi dając ciepło, rodzice i dziadkowie opowiadali dzieciom legendy, które uczyły ich wartości życiowych i szacunku dla natury. Te cztery specjalne symbole przedstawione na fladze, ukazujące kulturę Apsaalooka to po kolei:
A. Driftwood Logdes, System Klanowy
B. Święty Szałas Potu
C. Święte Stowarzyszenie Tytoniu
D. Świeta Fajka

A. DRIFTWOOD LOGDES, - System Klanowy
Reprezentują na fladze pióropusze czasami zwane wojennymi czapkami
Generalnie, większość dominującego społeczeństwa błędnie uważa, że amerykańscy Indianie zatracili swoją kulturę i już nie praktykują tradycji, a także nie podążają starymi ścieżkami. Prawda jest taka, że zwyczaje amerykańskich Indian stają się coraz bardziej zauważalne w amerykańskim społeczeństwie i tak naprawdę nigdy nie zniknęły. To szczęcie można przypisać sile, odwadze i wytrwałości tradycjonalistów, którzy odważnie i mocno podążali tradycyjną ścieżką pomimo licznych barier i uprzedzeń przeciwko ich bogatej tubylczej kulturze. To zasługa praktykujących tradycjonalistów, którzy potrafili zachować dziedzictwo języka i zasad w niezmienionej formie przez dziesięciolecia. System klanowy jest jedną z takich tradycji.
Dwa pióropusze z ogonami z piór, umieszczone po obu stronach tipi w centrum godła, reprezentują system klanowy często nazywany Driftwood Lodges (Szałasy z Dryfującego po Wodzie Drewna przyp. tłum). Te nakrycia głowy na fladze symbolizują wodzostwo, kierownictwo i zasługi reprezentujące wszystkie dziesięć oryginalnych klanów. System klanowy, zgodnie z legendą został zapoczątkowany i stworzony przez samego Starego Człowieka Kojota, wielkiego mówcę - legendarnego nauczyciela moralności, budowania charakteru i życiowych wartości.
Pewnego dnia Stary Człowiek Kojot zapytał małej wiewiórki: "Mały bracie jak masz na imię?". Zwierzątko odpowiedziało: "Mam na imię wiewiórka". Na to Stary Człowiek Kojot odrzekł: "Nie ma na ziemi istoty, która by miała tylko jedno imię". Wiewiórka wówczas zapytała: "A jak ty masz na imię?". Stary Człowiek Kojot odpowiedział: "Mam kilka imion. Często nazywają mnie Burnt Mouth (Płonące Usta). Mieszkam daleko w dole strumienia". W swoich opowieściach Stary Człowiek Kojot kładł nacisk na przekazywanie dobrych wartości w strukturze socjalnej Wron zachęcając do owocnego i harmonijnego życia z innymi. Tak, więc Stary Człowiek Kojot wędrował od wioski do wioski pytając o imiona i dawał wszystkim klanom ich specjalne nazwy.
Klany stworzone przez Starego Człowieka Kojota zmieniły się przez lata; powstały nowe. Niekoniecznie ten sam numer i przypisana mu nazwa odpowiadają temu jak było na początku. Niektóre klany połączyły się z innymi. Każda z trzech grup Wron posiadała te same analogiczne klany w obrębie własnej geograficznej strefy. Zadaniem klanów była pomoc w budowaniu charakteru, samodoskonalenia, jak również utrzymywaniu socjalnej kontroli. Otaczano szczególnym szacunkiem klanowe matki i ojców, którzy zapewniali duchowe potrzeby, dobre rady oraz rozdawali błogosławieństwa i modlitwy.
Kiedy dziecko się źle zachowywało, starsze siostry i bracia klanowi dokuczali mu. Tym sposobem, dzieci, które popełniały gafy były ośmieszane i dzięki temu wiedziały żeby nie popełniać tych samych błędów jeszcze raz. W systemie klanowym starsi mieli świadomość, że ta psychologiczna metoda była bardziej efektywna niż karanie przez przemoc, czy bicie lub klapsy. Poza tym dzieci od najwcześniejszych lat uczyły się, że złe zachowanie nie będzie akceptowane ani tolerowane. Obraz plamienia był tworzony poprzez zachowania klanu, na przykład wpajano każdej rodzinie w klanie, że szacunek dla samego siebie jest ważnym czynnikiem dla zachowania tożsamości.
Ta wysoko rozwinięta struktura klanowa uczyła jednostki dążenia do doskonałości i eliminowała problemy socjalne. Rozwijała dobroć jako życiową rolę każdego człowieka. Nawet współzawodnictwo pomiędzy członkami klanowymi budowało ich charakter. Ten system zachęcał do odczuwania przynależności do grupy, jako coś bardzo ważnego. System klanowy był matryjarchalny, gdzie członkowie klanu otrzymywali nazwisko po matce. Klan miał tak bliskie relacje, że nie zezwalano na małżeństwa członków tego samego klanu.
Oryginalne klany reprezentujące poszczególne rodziny w każdej grupie były następujące:
1. Burnt Mouth (Płonące Usta)
2. Newly Made Lodges (Nowo Powstałe Domy)
3. Ties the Bundle (Związane Zawiniątko)
4. Bad War Deeds (Złe Wojenne Uczynki)
5. Whistle Water (Gwiżdżąca Woda)
6. Good Prairie Dogs (Dobre Psy Preryjne)
7. Greasy Mouth (Tłuste Usta)
8. Big Lodges (Wielkie Domy)
9. Piegan or Treacherous Lodges (Piegańskie lub Zdradliwe Domy)
10. Brings Game Without Shooting (Przynoszący Zabawy Bez Strzelania)

B. ŚWIĘTY SZAŁAS POTU
Trzy główne historie są zawsze opowiadane w szałasie pary, które uczą budowania charakteru i moralności. Każda legenda opowiada o doświadczeniach, z których można się czegoś nauczyć. Niektóre opisują wartość szałasu pary, który jest obrazem początków narodu Apsaalooka. Te legendy są bardzo bogate w wartości. Chociaż te trzy legendy, są nadrzędne i opowiadane zawsze podczas tej ceremonii inne historie były również wplatane, a ich dobór zależał od prowadzącego szałas.
1. Siedem Bizonów - odzwierciedla zdrowie
2. Bliźniacy - odzwierciedla czystość
3. Wielki Metal, Wielki Róg Barana - ukazuje szacunek
4. Inne legendy, z jedną która przedstawia dziesięć księżycowych miesięcy

1. LEGENDA O SIEDMIU BIZONACH
Zanim rozpoczął się święty szałas potu w narodzie Apsaalooka cofnijmy się w czasie do starodawnej legendy. Ta opowieść przedstawia Siedem Bizonów, których imiona brzmiały:
1. Bull that Crosses from Opposite River Bank (Byk Przechodzący na Drugi Brzeg Rzeki) 2. Many Matted Fur (Wiele Matowych Futer) 3. Fearless Bull (Nieustraszony Byk) 4. Crazy Bull (Szalony Byk) 5. Buffalo Bull (Byk Bizon) 6. Bull witch Forward Protruding Horns (Byk ze Sterczącym Prosto Rogiem) 7. Young White Buffalo Bull (Młody, Biały Bizon Byk)
Bizon ma wiele symboli w kulturze Wron. Pochodzi z prehistorycznych czasów, co jest udokumentowane przez piktogramy (symboliczne rysunki wykonywane na różnych materiałach), petroglify (rysunki wyrzeźbione w skale lub pisane z hieroglifami), znajdujące się w kanionie Big Horn, Pryor oraz w górach Bear Tooth w obecnym stanie Montana i Wyoming oraz w licznych innych miejscach.
Teton Jack Cave znad Sage Creek w rezerwacie Wron posiada piktogram bizona na kamieniu będący również petroglifem. W czasach kiedy ten petroglif był wykonany i w późniejszych wiekach amerykański bizon był ostoją dla tubylczych mieszkańców.
Miejsca polowań na bizony odzwierciedlają dawne zajęcie tubylczych mieszkańców. Przedstawiają oryginalny sposób zdobywania zapasów, które w zupełności wystarczały dla całego plemienia.
Spośród wielu ceremonii szałas potu jest najbardziej święty. Nigdy nie wolno było z niego szydzić, czy znieważać. Traktowano go z wielkim szacunkiem za to, że potrafił wiązać drogę życia z harmonią panującą w naturze. Legenda o Siedmiu Bizonach była opowiadana przez starszyznę plemienną każdemu nowemu pokoleniu. To pierwsza opowieść w świętym szałasie potu. Miało to miejsce kiedy Apsaalooka byli jeszcze nomadami, podróżując z jednego miejsca polowania na inne, zgodnie z porami roku, tak samo jak robią to dziś ludy z Północy wyruszając na Południe podczas zimy, czy mroźnej pogody.
Jak mówi opowieść, żył kiedyś na ziemi Apsaalooka gigantyczny byk, który miał połączone kości. Był wrogo nastawiony do wszystkiego dookoła. Ten bizon miał wszystkie kości zrośnięte ze sobą. Wydawało się niemożliwe, że można go zniszczyć. Jako, że był on przyczyną wielu problemów inne bizony stwierdziły, że musza pokonać wroga. Jednak pomimo wielu prób nikomu nie udało się zabić byka z połączonymi kośćmi. Tak więc siedem bizonów postanowiło znaleźć sposób na zniszczenie Byka z Połączonymi Kośćmi - jak go nazwali. Chciały pozbyć się zła, które powodowało tyle nieszczęścia pośród mieszkańców tej ziemi, aby wszystkim dookoła żyło się lepiej. Tak więc zebrały się razem i wyruszyły do miejsca, gdzie żył Byk z Połączonymi Kośćmi. Nie pozwalał on podchodzić blisko mimo, że ten ląd należał do wszystkich..
Kiedy siedem bizonów przybyło na te zielone ziemie, a Byk był zajęty pasieniem się, cała drużyna, wszyscy złączeni jednym celem natarły na niego w niespodziewanym ataku. Byk z Połączonymi Kośćmi był tak bardzo zaskoczony, że nie namyślając się zaczął uciekać co sił w nogach. Nagłe pojawienie się siedmiu bizonów w chmurze pyłu było ponad jego siły. Bizonom udało się przepędzić go pomimo, że był wielki i dziki.
Nieszczęśliwie w potyczce tej został ranny jeden z siedmiu bizonów. Jego lewa noga została złamana w czasie ataku. Tak więc pozostałe sześć bizonów sformowało naturalny szałas potu, aby pomóc zranionemu bizonowi, ustawiając się po trzech z każdej strony. Kiedy temperatura zaczęła podnosić się sześć bizonów wezwało naturalne siły aby wyleczyły ich kompana.
Tymczasem gorąco stawało się coraz większe. Powstająca para wodna oczyszczała ich wewnętrznie i zewnętrznie. I wkrótce byk ze złamaną nogą został wyleczony przez Pierwszego Robotnika, który oparł się na współdziałaniu i wspólnej pomocy pozostałych bizonów. W krótkim czasie zraniony bizon wstał i chodził nawet nie powłócząc nogą. Tym sposobem szałas potu stał się symbolem najwyższej mocy przewyższającej wszystko co śmiertelne.
Oto w jaki sposób święta ceremonia szałasu potu, zapoczątkowana tą legendą przedstawia najwyższą prawdę, że kiedy człowiek współpracuje z naturą zdarzają się dobre rzeczy. Święty szałas potu przynosi uniesienie duchowe, jak również dobre zdrowie co ma ogromne praktyczne znaczenie. Szałasu potu, nie tylko oczyszcza umysł, duch i ciało ale tez jest miejscem gdzie wyraża się różne pragnienia, prośby o zdrowie, indywidualne błogosławieństwa dla swojej rodziny i przyjaciół. Jest sposobem uwolnienia się ze złych rzeczy. Ta rozwijająca legenda ukazuje potęgę zdrowia czerpaną z natury i metafizycznego świata jako że szałas pary jest jej ważną częścią. W języku Apsaalooka szałas potu nazywa się Baaxpée.

2. LEGENDA O BLIŹNIĘTACH
Bliźnięta o imionach Thrown into the Spring (Rzucony do Strumienia) i Thrown Behind the Tipi Lining (Rzucony za Ściankę Tipi) straciły swoją matkę w dniu urodzin. A było to tak. Tego szczególnego dnia ojciec wyruszył na polowanie. W tym czasie zdradliwa kobieta o imieniu Red Woman (Czerwona Kobieta) odwiedziła jego żonę, która byłą brzemienna. Jak podaje legenda gospodyni zaoferowała coś do jedzenia. Po zjedzeniu posiłku Red Woman spytała matkę bliźniaków czy może odpocząć. Ta zgodziła się. Chwilę później zdradliwa kobieta porwała rozgrzany kamień z ogniska i zabiła nim matkę bliźniaków. Następnie rozcięła brzuch matki nożem i wrzuciła jedno dziecko do pobliskiego strumienia, a drugie za ściankę w tipi.
Kiedy powrócił z polowania ojciec bliźniaków, odkrył ku swemu przerażeniu, że jego żona nie żyje, a za ścianką jest niemowlę. Chociaż mężczyzna był zrozpaczony wziął malutkie dziecko w ramiona i zaopiekował się nim. Odtąd żyli razem. Z czasem chłopak dorastał.
Pewnego dnia kiedy chłopiec był już na tyle dorosły aby wyruszyć na wyprawę ojciec dał mu mały łuk i strzały. Kiedy chwile później ojciec powrócił do tipi z drewnem na opał Thrown Behind the Tipi Lining poprosił go o jeszcze jeden łuk i strzały do zabawy z przyjacielem, którego stworzył w swojej wyobraźni podczas samotnych zabaw. Chociaż ojciec podejrzewał, że chodzi o prawdziwego chłopca spełnił życzenie syna i wkrótce powstał drugi łuk i strzały.
Pewnego razu kiedy ojciec powrócił niespodziewanie zastał dwóch chłopców bawiących się. Jego drugi syn był podobny do potwora, miał ostre jak kły zęby podobne do stworzeń przystosowanych do życia w wodzie. Ojciec bliźniaków postanowił zabrać nowo znalezionego syna do szałasu potu. Jak tylko to powiedział o tym Thrown Behind the Tipi Lining chłopcy zaczęli się kłócić i chwile później tarzali się po ziemi walcząc ze sobą. Ojciec skrępował chłopca i zaciągnął go do szałasu potu, gdzie wrzucił do dołu rozgrzane kamienie. Ojciec rozpoczął rytualne modlitwy i zły duch opuścił Thrown into the Spring. Znów stał się normalny. Od tego czasu obaj bracia wędrowali razem czyniąc dobre rzeczy i uwalniając wszystko od zła.
Pewnego dnia postanowili przywołać swoją matkę do życia. Aby to zrealizować musieli zabić zdradliwą Red Woman. Tak więc chłopcy zabrali łuki zrobione przez ojca i wyruszyli na wyprawę w poszukiwaniu kobiety. W końcu znaleźli ją w górach i zabili. Tuż przed śmiercią kobieta wzniosła ręce do góry i błagała o litość ale oni zabili ją. Do dziś na niebie jest konstelacja gwiazd przypominająca wzniesione ręce Red Woman. A ziemia w miejscu gdzie zaczynają się góry jest czerwona od jej krwi.
Kiedy Red Woman zginęła matka bliźniaków ożyła i powróciła z synami do tipi. Wkrótce gotowała posiłki jak robiła to dawniej. Kiedy to się stało ojciec był na polowaniu. Kiedy wracał będąc już niedaleko od wioski poczuł delikatny zapach gotowanego mięsa na ogniu i z wzruszeniem wspominał czasy kiedy żona przyrządzała posiłki zanim zginęła. Przyśpieszył kroku i wkrótce był przed drzwiami do tipi. Kiedy wszedł uściskał żonę i wielkie było szczęście w tipi we wszystkich czterech sercach jego mieszkańców. To było radosne zjednoczenie dla wszystkich, że zostali uwolnieni od złego ducha nikczemnej Red Woman i odzyskali swoich ukochanych.

3. LEGENDA O SIEDMIU BARANACH
Historia Big Metal (Wielki Metal) znad rzeki Big Horn (Wielkorożca) jest najbardziej świętą z opowieści Apsaalooka, opowiada o ojczymie, który zabrał pasierba na polowanie. Kiedy oddalili się od wioski mężczyzna powiedział chłopcu aby spojrzał w dół z krawędzi klifu. Bez zastanowienia chłopiec usłuchał ojczyma i wówczas ten pchnął go w przepaść i szybko wrócił do domu. Kiedy żona spytała gdzie jest chłopiec, skłamał. Powiedział, że chłopiec zgubił się i nie mógł go znaleźć.
Kiedy chłopiec spadał w przepaść zawiesił się na gałęzi drzewa cedrowego, które rosło na klifie. Był całkowicie sam więc zaczął płakać. Wkrótce górskie owce o wielkich rogach usłyszały jego szlochanie i przybyły nad klif. Wspólnie wyciągnęły chłopca i zaniosły z powrotem na szczyt góry kładąc go bezpiecznie na ziemi. W czasie wspólnej podróży do wioski, gdzie mieszkał chłopiec, każda owca z kolei uczyła chłopca różnych rzeczy. I zanim się rozstali Big Metal nadał chłopcu imię. Do dzisiejszego dnia rzeka Big Horn i góry Big Horn podtrzymują w pamięci opowieść wielkorogiego barana, jako legendę Apsaalooka. I odkąd historia ta stała się legendą nigdy nie zostały zmienione nazwy wyznaczające granicę ziem wywodzące się z nazwy Big Horn. Do dzisiejszego dnia zachowały się stare nazwy gwarantujące, że ziemia ta należy do narodu Wron.
Imiona górskich owiec i siedmiu baranów- przewodników, którzy uratowali chłopca były następujące:
1. Big Metal, Chief of Big Horn Rams (Wielki Metal, Wódz Wielkorogich Baranów)
2. Big Horn Sheep Woman (Kobieta - Wielkoroga Owca)
3. Big Horn Sheep (Wielkoroga Owca)
4. Big Horn Ram (Wielkorogi Baran)
5. Aged or White Horned Ram [White Face] - (Sędziwy lub Baran Białorogi [Biała Twarz)
6. Sure Footed Ram That Never Slips (Pewnie Stąpający Baran, Który Nigdy Nie Śpi)
7. Ram With Couped Hooves (Baran Z Mistrzowskimi Kopytami)
8. Runs On Side of Sheep Slopes (Biegnący Ślizgiem Po Owczym Stoku)
9. Ram Sit Down (Baran Który Usiadł)
PRZEBIEG SZAŁASU POTU
Generalnie każdy szałas potu rozpoczyna się paleniem rośliny o nazwie niedźwiedzi korzeń (bear root, zwaną tez osha root: lac. Ligusticum porteri) i zapaleniem świętej fajki, po czym następują opowieści, z których najważniejsze to legendy. Ta ceremonia sama w sobie sprzyja optymistycznemu myśleniu i dobrej postawie, relaksacji, wiedzy i obserwacji dobrodziejstw natury. Na początek osoba organizująca święty szałas potu jest odpowiedzialna za przygotowanie drzewa na ognisko. Sam szałas jest zbudowany z 12 - 17 wygiętych gałęzi wierzby, jesionu lub brzozy i całkowicie pokryty płótnem żaglowym różnego rodzaju. Oryginalny szałas potu był pokryty bizonimi lub jelenimi skórami, które były zszyte razem w podobny sposób, w jaki zszywano poszycie tipi. Wewnątrz, na ziemi kładziono skóry i koce dla gości. W czasie ceremonii opiekun ognia wkłada do dołu na środku szałasu rozgrzane do czerwoności kamienie. Każdy rozgrzany kamień jest rytualnie błogosławiony.

Odsłona pierwsza

Kiedy rozpoczyna się ceremonia klapa szałasu jest zamykana i otwierana na krótkie okresy pomiędzy odsłonami. Na początku organizator lub przywódca duchowy kropi wodę na rozgrzane kamienie, używając do tego celu niedźwiedziego ziela. Tak robią to Wrony, choć inne plemiona często używają szałwi lub wierzby. Pierwsza woda jest symbolem początku jesieni lub wiosennego deszczu, w zależności, która z tych pór roku nadchodzi. W tym czasie wyraża się wdzięczność poprzez chwalenie doskonałości ziemi, jej plonów, które człowiek potrzebuje do życia, bez której to natury życie nie byłoby możliwe. Święta woda jest kropiona aby oddać cześć czterem porom roku, które łączą się ze sobą: Wiosnę, Lato Jesień i Zimę. Wszyscy uczestnicy ceremonii wypowiadają życzenia do każdej pory roku, wyrażając wdzięczność dla Pierwszego Stworzyciela i Ziemi - naszej matki. Także cztery wiatry bierze się pod uwagę: Wschód - gdzie słońce wstaje, wieczne słońce - Południe, Zachód - gdzie słońce się chowa i wieczną zimę - Północ. W tym czasie wypowiada się także życzenia za uczestników szałasu; za dobre zdrowie dla członków rodziny, miłość pomiędzy nimi, oraz życzenia długiego życia przez wiele pór roku. Jest to czas wyrażania dobrych rzeczy w życiu i wielu dobrych snów. Życzenia kierowane są nie tylko wyrażane dla najbliższych osób. Obejmują cały świat, a także osobiste prośby i potrzeby - o oczyszczenie i siłę. Wszystkie te czynności wykonuje prowadzący lub wyznaczona osoba. Drzwi unoszą się pierwszy raz i znów zostają zamknięte.

Odsłona druga

Woda ogarnia wszystko dookoła, odświeżając uczestników. Ten stan utrzymuje się poprzez kropienie wodą na gorące kamienie. Podczas drugiej odsłony opowiada się legendę o Siedmiu Bizonach, o tym jak przybyły aby pomagać sobie wzajemnie nadając początek świętemu szałasowi pary. W odpowiednim momencie pojawiają się również inne legendy i opowieści. Ich ilość i wybór określają prośby poszczególnych uczestników. Wówczas konkretna osoba wyraża dobre życzenia lub ofiaruje coś Wielkiemu Duchowi. W tej odsłonie wyrażane są też modlitwy wdzięczności dla natury i jej Stworzyciela poprzez siedem źródeł: powietrza, wody, ognia, ziemi, żyjących roślin, ptaków i wszelkich żyjących stworzeń - tworzących harmonię życia i natury. Drzwi unoszą się po raz drugi i znów zostają zamknięte.

Odsłona trzecia

Kiedy drzwi zamykają się ponownie, rozważa się 10 księżycowych miesięcy: od poczęcia człowieka w łonie matki do jego narodzin. Opowiada się legendę o tym jak Słonce - Stary Człowiek i Księżyc - Stara Kobieta zdobyli swoje nazwy. Stało się to podczas Zaćmienia, kiedy to Księżyc zasłania Słońce, wówczas Słońce wygląda jak Stary Człowiek, a Księżyc jak Stara Kobieta. Podczas tej odsłony prosi się Wielkiego Ducha o błogosławieństwo, dobre zdrowie i wszystkie potrzeby do życia. Myśli skupiają się na pozytywnych refleksjach o życiu człowieka i jego relacjach z czterema żywiołami: powietrzem, wodą, ziemią i ogniem. Drzwi unoszą się trzeci raz i znów zostają zamknięte.

Odsłona czwarta

Tą część nazywa się "milion życzeń" - czas próśb do Wielkiego Ducha o dobre rzeczy w życiu; aby było ich tak wiele jak gwiazd na niebie. Dobre myśli, podniosła atmosfera, pragnienia ludzi - wszystko to następuje w tym czasie. Jest to czas ponownego spojrzenia na siebie w otoczeniu natury. Woda jest znów cztery razy wylewana na rozgrzane kamienie. Jest to czas kiedy można uzyskać natchnienie, uświadomić sobie głębokość życia i docenić pracę natury. Czas uwalniania się od złych myśli, czas medytacji i wyrażania przez słowa, również przez słowa pieśni życzeń dla siebie i innych, czas wizji o nadziei, dobroci, przyjaźni i miłości. Drzwi unoszą się po raz czwarty i ostatni.

Po tych wzlotach uczestnicy od lewej do prawej wychodzą aby zanurzyć się w rzece. Zimna woda nie tylko oczyszcza, ale także ożywia umysł. Po tym nadchodzi czas uspołeczniania się. Można między sobą wyrażać dobre myśli, opowiadając o leczniczej sile szałasu potu, oczyszczeniu duszy, doświadczeniu, które wzbogaca spojrzenie na życie. Ta znacząca, duchowa ceremonia jest organizowana w czasie Tańca Słońca, a także podczas innych ważnych okazji.


C. ZAWINIĄTKO REPREZENTUJąCE ŚWIĘTE STOWARZYSZENIE TYTONIU

Święty tytoń na fladze jest odzwierciedlony poprzez symbol torby lub zawiniątka na tytoń umieszczony pod Szałasem Pary. Każdy członek klanu należący do Świętego Stowarzyszenia Tytoniu będzie z czasem utożsamiany właśnie z tym stowarzyszeniem. Naród Apsaalooka jest jedynym plemieniem, w którym Święte Stowarzyszenie Tytoniu znajduje się w obrębie kultury.
Ta szczególna organizacja została zapoczątkowana przez No Vitals (Bez Wnętrzności), pochodzącego z plemienia Hidatsa, które migrowało przez obecne ziemie Apsaalooka z północnych Równin w poszukiwaniu wizji. To przeżycie mające miejsce stulecia temu zaowocowało w wizje świętego tytoniu. Było to miedzy 1800 a 2500 lat temu opierając się na plemiennych tradycjach oraz językowych świadectwach potwierdzonych przez glottochronologię (naukę zajmującą się porządkowaniem zmian zachodzących w języku) - ten okres cechuje wiele zmian w języku. Więcej o No Vitals i początkach narodu Apsaalooka znajduje się w rozdziale "E. The Tipi".
Święte Stowarzyszenie Tytoniu zrzesza zarówno mężczyzn jak i kobiety. Taka sama organizacja znajduje się w każdej z trzech grup plemiennych żyjących na różnych obszarach. Każdy nowy członek jest do stowarzyszenia adoptowany. Adopcja do Świętego Stowarzyszenia Tytoniu jest bardzo ważną uroczystością.
Indywidualna ceremonia Świętego Stowarzyszenia Tytoniu, szałas pary, fajka, a także system klanowy wszystkie te elementy odgrywają znaczącą role i są częścią tego rytuału. Pieśni, które są śpiewane w tym czasie nie były wcześniej komponowane. Były otrzymane podczas postów lub w czasie snów co jest bardzo ważne w kulturze Wron. Podobnie jak inne pieśni otrzymane jako dar od Pierwszego Robotnika, np. pieśni pochwalne, czy kołysanki.
Wiosną Stowarzyszenie Świętego Tytoniu w każdej z grup sadzi specjalne nasiona tytoniu. Ta roślina, tak otaczana czcią nie jest palona. Jest używana wyłącznie podczas ceremonii (tytoń, który jest tradycyjnie palony to kinnikinnick, mieszanka zawierająca różne gatunki tytoniu, liście sumaka i suszona korę).
Podczas zbiorów nasiona świętego tytoniu są sortowane do późniejszego użytku. Ceremonia z użyciem tej szczególnej rośliny jest czasem odnowienia zobowiązań wobec Pierwszego Robotnika. Ma również przypominać o więzach łączących członków stowarzyszenia ze sobą.
Stowarzyszenia i Braterstwa Świętego Tytoniu:
1. Wydra (Otter)
2. Łasica (Weasel)
3. Kaczka (Mallard)
4. Dwojak Obrożny (Meadowlark)
5. Kos (Blackbird)
6. Orzeł (Eagle)
7. Gwiazda (Star)
D. ŚWIĘTA FAJKA

Ceremonia Świętej Fajki i tańce są uroczystymi wydarzeniami. Święta fajka jest używana do łagodzenia nadnaturalnych mocy. Jest także używana kiedy podejmowane są wspólne ważne decyzje. Fajka odzwierciedla demokratyczny typ rządów zapoczątkowany przez amerykańskich Indian, który w nowopowstających Stanach Zjednoczonych został powielony, jak widać w Konstytucji i Deklaracji Niepodległości. To była wolna demokracja, system oparty na mądrości i prawdzie. Nie tak jak grecka demokracja posiadająca kontrowersyjne metody podporządkowania.
Opiekunem fajki jest najwyższy rangą wódz. Jego obowiązkiem jest słuchanie w demokratyczny sposób innych członków rady. W plemiennych organizacjach militarnych osoba stojąca na czele nigdy nie była dyktatorem. Osoba ta słuchała co mają do powiedzenia członkowie rady trzymający zapaloną fajkę. W tym dyplomatycznym i egalitarnym społeczeństwie istniał system demokracji, gdzie wszyscy wodzowie i przywódcy wspólnie podejmowali decyzje.
W ten sposób żadna decyzja nie spoczywa na barkach jednego człowieka. Każdy plan ataku był analizowany wspólnie. Święta Fajka używana jest we wszystkich ceremoniach religijnych. Jest to wysoko ceniona tradycja kulturowa kontynuowana w obecnych czasach w taki sam sposób jak w przeszłości.
Legenda fajki opowiada o dwóch mężczyznach pracujących w lesie. Podczas odpoczynku jeden z mężczyzn powiedział do drugiego aby spojrzał w górę i obejrzał obiekt na niebie. Mężczyźnie nie chciało się podnosić głowy sądząc, że to jakiś żart. Ale współpracownik nieustępliwie rzekł: "Spójrz w górę, to jest coraz bliżej". W końcu ciekawość pokonała pierwszego mężczyznę i zrobił to o co prosił go przyjaciel. Spojrzał w górę na niebo. I nagle dostrzegł przepiękną kobietę w sukni z białej skóry schodząca ku nim z nieba. W ręku trzymała święta fajkę, dar od Pierwszego Robotnika aby pomóc w wyrażaniu wdzięczności i wypraszaniu przyszłych łask.
Kiedy święta fajka jest palona podczas ceremonii, najpierw jest kierowana ku niebu do Pierwszego Robotnika, skąd pochodzą największe moce, częścią "gdzie trzonek fajki jest szpiczasty". Fajka jest również ofiarowana Matce Ziemi, czterem porom roku, czterem wiatrom.
Ofiarowanie Świętej Fajki Czterem Wiatrom oznacza:
  • W kierunku wschodzącego słońca - abyśmy witali nowy dzień z dobrymi myślami
  • W kierunku południowym - tam gdzie wieczne lato żyje - dające nam ciepło, dobroć i życzliwość
  • W kierunku zachodzącego słońca - noc daje nam dobre sny abyśmy mieli dobre samopoczucie, spokój ducha i odnowienie
  • W kierunku północy - tam gdzie wieczna zima żyje - dając nam pogodę abyśmy znosząc ją doskonalili nasze umysły i ciała
Dym jest wówczas dmuchany cztery lub więcej razy równocześnie modląc się, wyrażając wdzięczności i dobre życzenia dla wszystkich.

Ceremonie, w których używa się Świętej Fajki:
1. Ceremonia Świętej Fajki
2. Stowarzyszenie Świętego Tytoniu
3. Szałas Pary
4. Taniec Słońca
5. Codzienne Tańce
6. Parada Tańców przez wioskę, podobnie jak przy Crow Fair
7. Taniec Powrotu Wojownika
8. Podczas przenoszenia wioski w nowe miejsce
9. Podczas narady wodzów
10. Indywidualnie lub w grupach

WOJENNE STOWARZYSZENIA ZWIĄZANE Z FAJKĄ
Opiekunowie rodzin - kobiet i dzieci
Stowarzyszenia wojenne i militarne są bardzo związane z ceremonią świętej fajki. Sposoby działań wojennych Stanów Zjednoczonych były w znacznej mierze zainspirowane systemem stowarzyszeń wojennych amerykańskich Indian. Niektóre przykłady tego wpływu to: nagły atak, podkradanie się, kamuflaż (jako przeciwieństwo jasnych kolorów i błyszczących ornamentów przyciągających uwagę wroga), atak falowy oraz psychologiczne sposoby walki, jak okrzyki wojenne, które miały osłabić obronę wroga. Faktycznie do dziś w West Point studiowane są taktyki wojenne Indian. Uznano bowiem, iż są one warte naśladowania.
Nawet militarne insygnia w panującym społeczeństwie znajdują ślady wpływu miejscowej ludności. Farbowane kolce jeżozwierza, później zastąpione koralikami, którymi dekorowano plemienne stroje wojenne mają odzwierciedlenie w obecnych czasach w dekoracjach mundurów i innych insygnii armii Stanów Zjednoczonych.
Istnieje pięć stowarzyszeń wojennych w każdej z trzech grup na podobnej zasadzie jak system klanowy i Święte Stowarzyszenie Tytoniu w każdej z tych grup. Stowarzyszenia wojenne, w których członkowie są wybierani lub zapraszani nadal zachowały tradycje śpiewania wojennych pieśni i kontynuują część wojennych ceremonii. Te grupy to:

GÓRSKA GRUPA WRON RZECZNA GRUPA WRON GRUPA Z DORZECZA BIG HORN
1. Lumpwoods
2. Foxes
3. Muddy Hands
4. Large Dogs
5. Crazy Dogs
1. Lumpwoods
2. Foxes
3. Muddy Hands
4. Large Dogs
5. Crazy Dogs
1. Lumpwoods
2. Foxes
3. Muddy Hands
4. Large Dogs
5. Crazy Dogs


E. TIPI

W narodzie Apsaalooka czwórnóg stanowi podstawę konstrukcji tipi. Inne indiańskie narody używają trójnogów do konstruowania swoich domostw. Cztery tyczki odzwierciedlają zmiany pór roku, cztery kierunki wiatrów - tam gdzie wschodzi słońce, tam gdzie żyje wieczne lato, tam gdzie zachodzi słonce i tam gdzie wieczna zima żyje. Każda sosnowa tyczka w konstrukcji tipi ma swoją znacząca nazwę.
(Sosnowe tyczki były również używane do transportu osobistych rzeczy z miejsca do miejsca podczas migracji przy pomocy prymitywnych włók, ciągniętych przez psy, a w późniejszym okresie przez konie).
Specjalne tyczki przy drzwiach tipi (tyczki sterujące wiatrownicami przyp. tłum.) były zawsze skierowane na Wschód. Całą konstrukcja składała się z 21 tyczek, które miały swoje indywidualne nazwy:
1. Wiosna
2. Lato
3. Jesień
4. Zima
5. Tyczka Wodza
6. Pomocnik
7. Pomocnik
8. Bogactwo - tyczka tylna
9. Zdrowie - tyczka tylna
10. Szczęście - tyczka tylna
11. Dobre Samopoczucie - tyczka tylna
12. Tyczka do wyrażania życzeń
13. Tyczka do wyrażania życzeń
14. Tyczka do wyrażania życzeń
15. Tyczka do wyrażania życzeń
16. Tyczka do wyrażania życzeń
17. Kuguar, lew - tyczka drzwiowa
18. Niedźwiedź - tyczka drzwiowa
19. Węzeł Tipi
20. Sowa - Klapa lub tyczka wartownicza
21. Kojot - Klapa lub tyczka wartownicza

"Ziemia pomiędzy rogami czwórnogu tipi będzie domem Wron. Pozostanie naszym krajem rodzinnym, do którego Wrony mogą zawsze powrócić. Nawet jeśli zostanie tylko jeden człowiek z plemienia Wron, to będzie jego dom... Kiedy stawiamy czwórnóg z tyczek, jedna wskazuje Yellowstone, druga jest skierowana na rzekę White, trzecia jest zwrócona w stronę rzeki Wind, a kolejna w kierunku gór Bridger".
Wódz Sits in the Middle of the Land
Te cztery tyczki (wystające z tipi na godle przyp. tłum.) symbolizują oryginalne granice ziem Narodu Apsaalooka określone traktatem z 1851: obecny park Yellowstone, rozwidlenie biegu rzeki Missouri rozciągające się blisko rzeki Powder, a także teren od Black Hills po środkowe Wyoming obejmujące 38 milionów akrów.
Poszycie tipi, paliki, zatyczki jak również tyczki - wszystkie te elementy mają znaczenie. Poszycie symbolizuje trzecia matkę, po Matce Ziemi i naturalnej matce. Przedstawia dom rodzinny, gdzie przekazywane są życiowe wartości i najważniejsza wiedza. Odzwierciedla również bezpieczeństwo, miłość, wspólnotę i przede wszystkim dobre myśli.
Zatyczki z przodu tipi symbolizują kobietę, która przypina koc. Kołki są darem od borsuka i symbolizują jego pazury. Starodawne koła z kamieni, będące pozostałościami po rozstawianych tipi przedstawiają nie tylko stare zwyczaje, o których mówią opowieści. Te kamienie były w praktycznym celu układane na poszyciu tipi aby chronić przed wiatrem, który je unosił. W późniejszych latach, zgodnie z legenda i opowieściami Starego Człowieka Kojota borsuk pokazał Big Metal jak mocować tipi do ziemi jego pazurami. Tak właśnie metoda kamieni została zastąpiona poprzez drewniane kołki.
Obecnie jednymi z najważniejszych archaicznych i historycznych terenów należących do narodu Apsaalooka, są miejsca gdzie znajdują się kręgi z kamieni, lezące tam od czasów kiedy Indianie prowadzili nomadyczny tryb życia setki lat temu. Jedno z przysłów Wron mówi: "istniały inne domostwa przed naszymi, pamiątka, mówiąca nam o mądrości płynącej z więzów pokrewieństwa, bowiem kiedyś w przyszłości będziemy mogli polegać na tych, którzy byli przed nami". W zanieczyszczonym środowisku zagrożonym przez człowieka niosącego katastrofy, amerykańscy Indianie, dla których Ziemia była zawsze wartością w duchowej ścieżce są proszeni o pomoc i rade przez tych którzy przybyli na ta ziemie później.
Wznoszenie każdej tyczki jest indywidualną ceremonią. Poprzez tyczki wszyscy przypominają sobie o dobrych rzeczach, dobrym życiu. Tyczki te są symbolem środowiska domowego, pierwszego miejsca nauki, źródła wartości i bezpieczeństwa, co wynika z bliskości i pokrewieństwa.
Postawione tipi, nie tylko na fladze ale również w życiu, jest miejscem do którego można zawsze powrócić. Dom jest święty, tam odczuwa się błogość. Życie rodzinne jest ważne w kulturze Apsaalooka, jak powinno być w każdej kulturze - jest źródłem całej wiedzy, gdzie rozpoczyna się społeczne zachowanie. Jeden ze starszyzny oświadczył: "Tutaj rozpoczyna się lekcja życia".
W obecnych czasach Wrony nie mieszkają się już w tipi , ale tradycyjna kultura, jaka była u początków jest nadal pamiętana i kultywowana. Wielu Indian zniechęconych brakiem wartości w panującym społeczeństwie powraca do swych oryginalnych wartości i tradycji. Z tego samego powodu wielu pozbawionych złudzeń nie-Indian wybiera drogę amerykańskiej tubylczej ludności.
Zanim Indianie zostali uwięzieni w rezerwatach, ostatnich szczątkach indiańskiej ziemi, Thomas LaForge - biały podróżnik, który został adoptowany przez naród Apsaalooka zanotował w 1868 roku: "Wrony posiadają prawo i porządek o wiele bardziej skuteczne niż w większości społeczeństw jakie widziałem. Maja niewiele praw ale są one dobrze respektowane". Te wczesne obserwacje pokazują znaczenie wartości domowych, symbolizowanych poprzez tipi, czy mieszkanie.
Tipi na fladze jest również symbolem przodków Apsaalooka, którzy przybyli, podobnie jak wszyscy amerykańscy Indianie z Azji naturalnie utworzonym mostem przez cieśninę Beringa. Potomkowie tych najwcześniejszych imigrantów na kontynencie Ameryki Północnej ruszyli na południe, przemierzając lądy obecnej Kanady i zasiedlając obszary wokół jezior stosownie do własnych tradycji. Apsaalooka wywodzą się od plemienia Hidatsa, które teraz zamieszkuje górną część Missouri w Północnej Dakocie.

Trzy grupy, które były szczególnie związane ze sobą to:
1. Edge of Lodges (Brzegi domostw)
2. Clear Water (Czysta Woda)
3. Newly Formed - Hidatsa (Nowo Uformowane Hidatsa)

Jedna z pierwszych legend dotycząca narodu Apsaalooka jest częścią opowieści Starego Człowieka Kojota. W tym czasie dwóch braci: No Vitals (Bez Wnętrzności) i Red Scout (Czerwony Zwiadowca) odegrali istotną role w historii narodu.
Podczas wielkiego głodu pośród mieszkańców tego regionu, jeden ze starszyzny nakazał dwóm synom pościć i wyruszyć do odległego lądu w poszukiwaniu wizji, która mogła rozwiązać problem głodu. Kiedy powrócili ojciec zabrał ich do szałasu pary, aby opowiedzieli o wizji jaką otrzymali. Ceremonia ta nastąpiła po tym jak zabito wielkiego bizona, świętując z okazji zakończenia głodu.
Red Scout otrzymał w wizji kukurydzę oraz nasiona dyni i pozostał w miejscu uprawiając ziemie, podczas gdy drugi syn No Vitals wyruszył w poszukiwaniu nasion świętego tytoniu; stał się wojownikiem i łowcą aby się utrzymać.
Niebawem, zgodnie z przepowiednią o nasionach świętego tytoniu No Vitals wraz z towarzyszami wyruszył aby wypełnić swą wizję. Od swych domów poszli przez leśne obszary i w dół wzdłuż rzeki Canadian, przez obecne obszary Texasu i Oklahomy, znane ludziom Apsaalooka jako rzeka Arrow. Stare pieśni opisują te obszary, którymi podróżowali No Vitals i jego towarzysze. Jakiś czas później grupa przybyła w pobliże pasma gór Big Horn, na obszarze Cloud Peak, zwanym przez ludzi Apsaalooka góry Extended. Tutaj No Vitals znów pościł, aż w końcu odnalazł święty tytoń - roślinę migoczącą jak gwiazdy. Dzięki temu przeżyciu No Vitals dał podwaliny pod Stowarzyszenie Świętego Tytoniu, w którym święte nasiona są sadzone każdego roku. Przepowiednia Starego Człowieka Kojota została wypełniona. W tym okresie plemię podzieliło się na cztery grupy tak jak osiedlili się w górach Big Horn:
  1. Mountain (Crow) Band (Grupa Górskich Wron)
  2. River (Crow) Band (Grupa Rzecznych Wron)
  3. Big Horn Basin, or Kicked in the Belly Band (Grupa Dorzecza Wielkorożca lub Kopnięci w Brzuchy)
  4. Beaver Dries Fur Band (Grupa Wysuszonych Skór Bobra)

Ostatnia grupa Beaver Dries Fur jest zaginiona grupą, której miejsca dotąd nie odnaleziono. Ich członkowie prawdopodobnie wyemigrowali z Gillette w Wyoming, gdzie wiadomo, że przebywali do Kanady, lub połączyli się z plemieniem Kiowa. Nigdy więcej o nich nie słyszano. Nikt tak naprawdę nie wie dokąd się udali, czy zostali unicestwieni przez inny szczep, czy też powrócili do obszaru jezior jak mówi inna teoria.
Pierwszym miejscem nowego domu w rejonie gór Big Horn ludzi prowadzonych przez No Vitals była odnoga rzeki Mission, obecnie Montana, niedaleko pasma gór Absaroka. Drugim - rejon pasma gór Absaroka, niedaleko Red Lodge i obszar pasma gór Bear Tooth. Obecnie rezerwat Crow Agency leży blisko zbiegu rzek Big Horn i Little Horn, około 60 mil na południowy-wschód od Billings. Zgodnie z traktatem z 1868 roku podpisanym przez wodza Sits in the Middle of the Land rezerwat w dolinie Big Horn został uznany przez Kongres własnością Apsaalooka na zawsze. Jak napisal Friderick Hoxie w książce "The Crow":
"Sits in the Middle of the Land, potężny 70-cio letni przywódca grupy Górskich Wron przemawiał w imieniu swego szczepu w tych debatach". Wódz ów był bardzo zaniepokojony, że jego ludzie mogą stracić wrodzone prawa do tej ziemi, podobnie jak Wódz Plenty Coups został zmuszony przez Rząd do oddania części ziemi miejscowej ludności w późniejszych latach.
Dlatego podpisał traktat, najwyższe prawo do tej ziemi "z zastrzeżeniem, że Rząd U.S. uznaje tą ziemię jako trwałą własność narodu Wron".

F. WSCHÓD I ZACHÓD SŁOŃCA

Oprócz tych czterech głównych symboli kultury Apsaalooka, na fladze znajdują się inne, równie ważne symbole. Żółte i pomarańczowe promienie symbolizują słońce - Starego Człowieka. Słońce wita każdego dnia optymizmem. Reprezentuje oświecenie, nadzieję i pokój - ducha wschodniego świtania.
"Kochamy naszą ziemie bo jest piękna. Ale przybysze nadal próbują ja posiąść jak gdyby słońce miało odejść jutro"
- Wódz Plenty Coups (Wiele Dotknięć)

G. WIELKA NIEDZIEDZICA
Legenda o Siedmiu Braciach przedstawianych jako konstelacja o nazwie Wielka Niedźwiedzica, niosących dobre wieści - to nowy symbol na fladze. Siedmiu braci, podobnie jak legenda o siedmiu bizonach, siedmiu baranach i bliźniętach krąży wokół niosąc dobrą nowinę, by każdego dnia czynić świat lepszym miejscem. Pewnego dnia bracia dyskutowali nad tym jak sprawić aby można było żyć wiecznie. Postanowili zamienić się w coś co będzie nieśmiertelne. Ale wszystkie rzeczy jakie przychodziły im do głowy były częścią Ziemi, która sprawiała, że rzeczy owe były podatne na uszkodzenia w przypadku jakiegoś nieszczęścia. Gdyby zamienili się w kamienie, które wydają się być trwałe, coś mogłoby sprawić że się ukruszą. Zamieniając się w wodę, mogliby wyparować. Każda Ziemska rzecz miała jakieś mankamenty.
Wówczas jeden z braci zaproponował: "Podążmy poprzez ustnik fajki wysoko w niebo". Wtedy uczynili to, rozpoczynając wieczne życie jako trwała konstelacja zwana Wielką Niedźwiedzicą. Najmłodszy z braci stał się Małą Niedźwiedzicą.

H. CZTERY ŚWIĘTE STRZAŁY
Drugi z nowych symboli znajdujących się na fladze reprezentuje legendę o Czterech Świętych Strzałach. Strzały znajdujące się na fladze mają kolory: żółty, biały, czerwony i niebieski. Są to kolory błyskawicy. Tak opisał strzały jeden ze starszyzny: "Biała i żółta strzała symbolizuje łagodną błyskawicę, podczas gdy czerwona i niebieska błyskawice silną i zajadliwą".
Ogień, jeden z czterech żywiołów obok wody, powietrza i ziemi jest wszędzie; na niebie, w powietrzu i pod ziemią. Wszystkie te elementy dają życie. Każdy z tych żywiołów z osobna może życie odebrać. Połączone ze sobą mogą także być bardzo szkodliwe. Przypuszczalnie najstraszliwszy przykład tego jak niszczycielskie może być połączenie żywiołów jest stworzenie przez człowieka bomby wodorowej.

I. GÓRY

Góry będące na fladze w tle za tipi reprezentują żyzne doliny, wznoszące się pagórki, wyżyny, równiny, czyste strumyki i żyjące dziko zwierzęta zamieszkujące kraj Apsaalooka. Bizon, jeleń, sarna, antylopa, owca wielkoroga, kojoty, wilki, ptaki, orły, jastrzębie, kury preriowe, cietrzewie to nazwy kilku z nich. Także całą obfitość zielonych roślin; drzewa, trawy, jagody, zioła, truskawki, maliny, dzikie wiśnie, winogrona i dzika marchew. Wszystko by przeżyć można znaleźć w górach. Cała kultura Apsaalooka opiera się na naturze, podobnie jak u wszystkich indiańskich plemion. Góry zaspokajają wszystkie potrzeby. Wszystko co dobre pochodzi z gór, jak choćby ziemia, po której stąpają ludzie Wron. Wszystkie duchowe dary tam spoczywają. Także my jesteśmy elementem tej natury.
Góry są naszym obrońcą, skąd czerpiemy duchowe dary i wszystkie niezbędne produkty potrzebne nam do życia. Podnóże gór to miejsce do którego kiedyś powrócimy. Tam spoczną nasze szczątki.


IV
NIEROZERWALNE PRAWA DO ZIEMI
Odzwierciedlone w Symbolach na Fladze
Podsumowanie
Góry będące tłem godła maja dużo większe znaczenie niż pozostałe elementy, gdyż reprezentują siłę i trwałość narodu. Najważniejsze nierozerwalne prawo narodu Apsaalooka do tej obiecanej ziemi jest odbiciem legend, przepowiedni i historii silnie podpartym poprzez macierzysta własność zapisaną w kolejnych dokumentach i tradycjach:
  1. LEGENDA I PROROCTWO: GÓRY w kraju Wron poprzez ich własne nazwy dają dowód na ich posiadanie. Są to takie nazy jak: Bear Paw, Bear Tooth, Bull Mountain, Wolf Teeth, Heart Mountain, pasmo Absaroka i wiele innych jak choćby góry Big Horn. Zilustrowaniem proroctwa jest legenda dotycząca Big Metal mówiąca o tym, że jak długo rzeka Big Horn i góry Big Horn nie zmienią swoich nazw, tak długo ta ziemia będzie należeć do narodu Apsaalooka. Tym sposobem nazwy miejsc wokół gór dają dowód wiążący kulturę z ta ziemią; kulturę, której okoliczne nazwy są powiązane z tubylczymi mieszkańcami, zakorzenione dawno temu zanim jeszcze Europejczycy osiedlili się tutaj.
  2. LEGENDA I PROROCTWO: STARY CZŁOWIEK KOJOT testował odwagę wszystkich Indian. W tym celu umieścił w rzece mężczyznę z łukiem i strzałami, który mierzył we wszystkich, którzy chcieli przejść przez rzekę. Wszyscy którzy znaleźli się w pobliżu uzbrojonego mężczyzny uciekali, z wyjątkiem członków narodu Apsaalooka, którzy decydowali się przejść przez rzekę mimo groźby przebicia strzałami.

    W dowód uznania za to męstwo Stary Człowiek Kojot powiedział, że umieści ich przy początkach rzeki Missouri i jej dopływach, pośród pól i gór, które będą ich własnością, gdzie panują urozmaicone warunki atmosferyczne, a pory roku są zrównoważone, obfitość zwierząt, ptaków, roślin, wodnego życia i wszędzie żyzna ziemia. I będzie on zawsze ochraniał naród Apsaalooka.
  3. HISTORIA: No Vitals przyniósł wizje Nasion Świętego Tytoniu, duchowego daru pochodzącego od sił nadprzyrodzonych, znalezionego w górach. Ten protoplasta narodu Apsaalooka przekazał dalej proroctwo w postaci Stowarzyszenia Świętego Tytoniu, kontynuując zapis w późniejszych dokumentach dotyczący genezy zajmowanych terenów.
  4. HISTORIA: Sits In the Middle of the Land zawierając traktat w 1951 roku wyznaczył pierwotne granice swoich ludzi, 38 milionów akrów nie podlegające dyskusji. Zawartość tych granic, wysokie góry, doliny, rzeki i wszystko co obejmuje ziemie Apsaalooka mają być zawsze chronione traktatem z 1968 roku. Te ziemie będące zawsze terenami, na których żyli ludzie Wron, związane z ich duchowością, odzwierciedlone symbolicznie przez cztery tyczki wystające z tipi oraz poprzez wyznaczone granice stanowią własność narodu Apsaalooka.


"Wielki Duch stworzył te góry, rzeki i cały ten ląd dla nas. Tak zostało powiedziane i kiedy polujemy schodząc w dół rzeki powracamy tu zawsze"
Wódz Sits in the Middle of the Land

"Wielki Duch umieścił kraj Wron właśnie w tym miejscu. Wszystkie dobra można tutaj znaleźć. Nie ma nigdzie takiego kraju jak nasz"
Wódz Aapooish, Sore Belly

"Ludzie którzy raz przybędą do kraju Wron, zawsze tu powracają"

"Nikt nie zasługuje bardziej na ziemie niż Indianie - ci którzy kochają i ochraniają Ziemię poprzez swą duchowość i szczere współczucie".
Helene Smith



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541