Numer 16/04



William Wildschut
NARZUTA CROW MALOWANA PIKTOGRAMAMI (fragment)


W roku 1925 Muzeum Amerykańskich Indian w Nowym Yorku uzyskało szczególnie interesujący egzemplarz piktogramów. Szczególnie interesujący dlatego, że poznano przy tym przyczyny powstania tego malunku. Zdobycie tego obiektu ilustruje wagę, jaką musi przywiązywać etnolog do wszystkich szczegółów przy zbieraniu takich okazów w terenie, musi mieć zawsze pod uwagą to, że powodem występowania przedmiotów wśród wielu różnych plemion były międzyplemienne wizyty. Zazwyczaj Indianie oferowali na sprzedaż okazy zrobione przez członków innych plemion, a nie te, które robili oni sami lub ich współplemieńcy. Tendencja ta często prowadzi do błędu w ocenie oryginalnych, "pewnych" okazów. Jest to zatem ważne, by etnologia była pewna każdego skolekcjonowanego okazu.

Kiedy ostatniego lata byłem z wizytą wśród Flathead u starego Indianina zwanego Pierre Lamoose, którego tubylcze imię brzmiało Black Tail Deer. Po zwykłych formalnościach nabyłem mały okaz ze sztuki Flathead. Czułem jak zwykle, że ten stary człowiek posiada więcej interesujących przedmiotów, zostałem więc i rozmawiałem z nim. Upłynęła blisko godzina, ale nic dodatkowo nie zaoferował. Kiedy chciałem odejść, pojawiła się żona Lamoose'a, opuściła na chwilę dom i poszła do stajni. Wkrótce jednak wróciła ze zwiniętą pod pachą skórą jelenia, którą milcząco położyła przede mną. Kiedy ją rozwinęła, zauważyłem rzadko spotykane ilustracje (fot. okładka). Zapytałem Lamoose'a kto malował tę skórę. Odpowiedział, że "zrobił to Flathead". Sposób malowania skóry nie był sposobem Flathead. Nalegałem, by udzielił mi informacji i ostatecznie wyciągnąłem je od tego starego człowieka. Skórę dostał wiele lat temu od swego przyjaciela Crow o imieniu Sapotted Tail, który miał malować tę skórę. Kiedy parę tygodni później gościłem w rezerwacie Crow, zadbałem o to, by uzasadnić twierdzenia Lamoosa i odszyfrować znaczenie tego pisma obrazkowego. W tym celu wziąłem ze sobą narzutę. Pokazywałem ją poszczególnym starym Crow, a oni identyfikowali ją bez wyjątku jako oryginał Crow. Wyjaśnili mi również znaczenie tych piktogramów.

Na tej narzucie namalowano dziesięć epizodów z życia różnych wojowników Crow. I tak:

epizod 1
Na tej ilustracji znajduje się Crow imieniem Trot znany także jako Spies On The Enemy, brat jednego z bardziej znanych wodzów Crow we wczesnych latach 70-tych znanego jako Pretty Eagle. Jest tutaj przedstawiony jak zabiera karabin Siuksowi, którego zranił. Trot rozpoznany został przez medicine, które nosi na plecach i przez swój malunek na twarzy. Medicine to zawiniątko strzał, które razem z tą narzutą znajdują się w Muzeum.

epizod 2
Tu zilustrowany jest epizod z życia Medicine Crow, inny znakomity wojownik Crow, który na jednej ze swoich wypraw wojennych dotknął i zabił siedmiu Siuksów. Malunki ponumerowane jako 3. 4. 5. 6 i 7 ilustrują zwycięskie dotknięcia White Swana, znakomitego wojownika Crow i swego czasu zwiadowcę generała Custera.

epizod 3
Na tej ilustracji White Swan jest pokazany wśród nadjeżdżających Siuksów, którzy później strzelali do niego. White Swan dokonał wtedy czynu bohaterskiego. Według moich informatorów wydarzyło się to na Heart Butte, szczycie blisko miasta Cody, Wyoming.

epizod 4
Tutaj White Swan uczestniczy w bitwie Bighorn Shoulder Blade, (okręg pomiędzy Bighorn, a Little Bighorn kilka mil na południe od dzisiejszego miasta Hardin w Montanie) słynnej bitwie w historii Crow. White Swan rozpoznany został po czerwonej pelerynie, którą miał na sobie. Rozpoznany został także po przywiązanym kosmyku włosów, który był dla niego medicine, widocznym na każdym z rysunków od 3 - 7. Wojownik ten przedstawiony jest, jak zabija Siuksa lancą. Wróg uzbrojony jest w karabin i pistolet. Ten śmiały bohaterski czyn był zawsze zaliczany do znaczącego coup na korzyść White Swana.

epizod 5
Na tej ilustracji przedstawiony jest epizod, który wydarzył się blisko Coburn, 7 mil na południe od Billings w Montanie, kiedy White Swan zaliczył coup na zranionym Siuksie. Siuks walczył zaciekle, chociaż miał złamaną przez pocisk. White Swan podjechał blisko Siuksa i uderzył go pierwszy swoją laską dotknięć, wtedy zawrócił i uderzył go znowu, w końcu go zabił.

epizod 6
Tutaj przedstawiony jest następny z wielu znanych czynów bohaterskich White Swana. Biczem chłostał Siuksa tak długo, aż ten wypuścił z rąk swą broń, którą ten sławny wojownik Crow zabrał. Nie zabił Siuksa, lecz pozwolił mu odejść, przez co na zawsze go zhańbił. To również wydarzyło się podczas bitwy nad Big Shoulder Blade.

epizod 7
Na tej ilustracji White Swan jako zwiadowca Custera (widać to po trzymanej przez niego fladze) jedzie na łaciatym koniu, który został zraniony. White Swan również został zraniony w nogę, lecz mimo to szanse w walce z wrogiem były wyrównane. Zaliczył on dotknięcie na swym wrogu, uderzając go swą laską dotknięć i zabijając go.

epizod 8
Tutaj widać dwóch Crow (maksymalnie z prawej i z lewej) i dwóch Siuksów. Crow z lewej, którego nazwiska nie można było ustalić, podjechał do zapędzonych w kozi róg dwóch Siuksów i jednemu z nich złamał nogę. Udało im się jednak zranić konia wojownika Crow, lecz powrócił on gotowy zaliczyć dotknięcie. Tymczasem Crow po drugiej stronie (z prawej), zidentyfikowany jako Covers Up His Face (Zasłaniający Twarz) zaliczył dotknięcie na swym przeciwniku, uderzając go swą laską dotknięć. Obydwaj Crow później ucieklii nie wiadomo czy dwóch Siuksów w końcu zginęło.

(...)

Redakcja i opracowanie: Wiesław "Niedźwiadek" Karnabal
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541