Numer 3/97



SZTUKA CROW (fragment)

Zdobnictwo kolcami jeżozwierza

Zanim biali kupcy przywieźli Crow koraliki i barwniki anilinowe, przedmioty codziennego użytku i ubrania wykonywano z dostępnych naturalnych materiałów. Wśród nich był jeden szczególnie ciekawy materiał. Mianowicie długie szczeciny, sztywne i ostre, jakie posiada Urson - gatunek jeżozwierza charakterystyczny dla kontynentu północnoamerykańskiego. Biały błyszczący kolor szczeciny łatwo poddawał się barwieniu poprzez zamaczanie w ciepłej w wodzie z dodatkiem korzeni, roślin, kwiatów lub owoców. Szczeciny segregowano według długości i grubości - zależnie od zastosowania. Przygotowanie szczeciny zaczynano od eliminacji jej ostrych końcówek i gniecenia ich cylindryczną rurkowatą formą z rogu. W ten sposób otrzymywano cienką wstążkę którą można było łatwo formować. Niekiedy trzymano ją w ustach aby ją zmiękczyć, co upraszczało późniejsze manipulowanie nią. Zespalano je włóknami za pomocą szydeł z kości. Kolce jeżozwierza były przechowywane w małych torebkach wyrabianych z pęcherzy, których nie mogły przebić. (...)

Haft odgrywał wielką rolę w życiu kobiet, dzięki niemu organizowały się w Stowarzyszenie Hafciarek Kolcem Jeżozwierza - strażniczek tradycji wielkiego dzieła, przekazywujących następnym pokoleniom motywy dekoracyjne używane od wieków. Zdarzało się, że duża ilość prac wykonywanych cierpliwie przez jedną kobietę i uznanych za ich wystawność i przepych dawała tej kobiecie uznanie i miejsce na równi z wojownikiem znanym ze sławnych czynów. (...)

Motywy dekoracyjne generalnie pozostawały ograniczone barierami stawianymi przez kolce stosowano wzory geometryczne: linie, krzyże, prostokąty i kolorowe szachownice odznaczające się na białym tle lub częściej na tle złocistym. (...)


Zdobnictwo koralikami

W początkach XIX wieku Crow weszli w posiadanie pierwszych szklanych koralików. Uzyskali je na drodze wymiany z sąsiednimi plemionami, lub w wyniku handlu z białymi kupcami. Wyprodukowane w Wenecji paciorki były grube, matowe i nieregularne. Przebyły one bardzo długą drogę na grzbietach jucznych koni nim ozdobiły ubiory i szyje ludzi z plemienia Crow - w wyniku czego nazwano je koralikami konia (perles poney lub pony beads).
Wybór kolorów był ograniczony. Obok białego, czarnego, czerwonego i bursztynowego najbardziej popularne były wszelkie odmiany niebieskich. (...)

Około 1840 roku pojawiają się koraliki w rozmiarach mniejszych niż pony beads. Wraz z nimi pojawiają się metalowe igły i nici. Coraz rzadziej używa się zwierzęcych włókien i rogowych szydeł. Nowe koraliki są idealne do delikatnego haftu i do stosowania nowych wzorów. (...)

Ubrania ze skóry zdobione koralikami ewoluowały powoli, w zasadzie dalej zachowywały kształt zwierzęcia, z którego były wykonane. Przykładowo: krój bluzy wymagał dwóch sztuk skór muflona, jelenia czy daniela. Były one odpowiednio cięte tak by dwa duże płaty skóry tworzyły przód i tył, zaś odcięte części stanowiły rękawy, na rękawach szyja zwierzęcia zawijała się wokół nadgarstka, zaś łapy zwisały luźno i były pocięte na frędzle. (...)

W ciągu ostatnich dziesięcioleci XIX wieku wzory wykonywane przez Crow osiągnęły bardzo wysoki poziom. Uprząż, torby, ubrania stają się prawdziwymi dziełami sztuki. Pomiędzy nimi znaczącą rolę odgrywały kołyski dziecięce. (...)




Redakcja i opracowanie: Przemysław Bartuszek
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541