Numer 4/97



SZTUKA CROW (fragment)

Parfleche Wron

Crow wytwarzali największą ilość pojemników z surowej skóry (tzw. parfleches) spośród wszystkich plemion Montany. Jednocześnie jak podają biali badacze i podróżnicy pod koniec XIX w i na początku XX w plemię to utrzymywało bardzo wysoki poziom produktów. Niektórzy twierdzą, że także ich wcześniejsze produkty Wron wyróżniały się wysoką jakością. W wyrobach z surowej skóry produkowanych przez Wrony możemy rozpoznać niektóre podstawowe cechy charakterystyczne dla Nez Perce i Szoszonów. Najbardziej rozpowszechnione rodzaje toreb z surowej skóry to torby: kopertowe (envelope), cylindryczne (cylinder), płaskie skrzynki (flat cases) i pudełka - skrzynki w kształcie łódki (boat - shaped cases). Torby te służyły do przechowywania takich rzeczy jak: suszone mięso, jagody, tłuszcz, elementy stroju i przedmioty ceremonialne.

Pudełka kopertowe Crow były długie i wąskie, prosto ale precyzyjnie namalowane. Zdobnictwo było bardzo wyraziste o kanciastych kształtach. Częstymi elementami zdobienia tych pudełek były tzw. diamenty i klepsydry niejednokrotnie wkomponowane w prostokątne formy. Były one malowane w centralnym miejscu każdej klapy. Po zamknięciu obu klap tworzyły jeden wzór. Często używano także innych geometrycznych wzorów(...)

Indianie używali do wyrobu parfleches surowej (nie garbowanej) skóry. Najlepiej aby wybrana skóra była jednolita tzn. żeby zwierze z którego pochodzi nie było pstrokate. najlepszy kolor to jasny różowy bądź kremowy(...)

Torby kopertowe były różnych rozmiarów, ale zawsze wykonywane były parami tak, aby można było je przymocować po obu stronach konia podczas jazdy(...)

Zdobnictwo koralikami

Na starych fotografiach widzimy często Indian Crow (Wrony) z torbami na fajkę w stylu Sioux, lecz nie są to typowe wyroby Crow. Torby charakterystyczne dla Wron są prostokątne, całe obszyte koralikami, z wyszywanym skórzanym paskiem służącym jako rączka (tzw. bandolier). Obecnie wiekszość toreb zdobiona jest motywami roślinnymi, wcześniej jednak używano motywów geometrycznych. Torby te są dobrym przykładem stylu wyszywania koralikami Crow(...)

Pierwsze geometryczne wzory na torbach były malowane póżniej jednak zaczęto wykorzystywać haft koralikowy. Zarówno wzory malowane, wyszywane quillem czy koralikami były odmienne od wzorów używanych przez inne plemiona prerii(...)

Torby te używane były do przechowywania luster, grzebieni lub farby do malowania twarzy. Noszone były przez młodych mężczyzn podczas tańca lub innych spotkań towarzyskich. Wzory Wron wykorzystywane były powszechnie przez plemiona sąsiadujące np. Szoszonów, Nez Perce jak również Płaskie Głowy. Często były jednak modyfikowane i uzupełniane różnymi elementami.


Na podstawie "Crow Indian Art" - Robert H. Lowie,
"American Indian Hobbyst" - nr 56
oraz "Indian Craft and Lore" - W. Ben Hunt


Redakcja: Przemysław Bartuszek
Opracowanie: Joanna Flasińska
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541