Numer 5/97



SZTUKA CROW (fragment)

Koszule Indian Crow

Indianie Crow jak wiele innych plemion, wykonywali przedmioty, mające dla nich wielką wartość zarówno magiczną jak i symboliczną. Wyrób takich przedmiotów nie był czysto mechaniczną czynnością, często poprzedzały go specjalne ceremonie. Rzeczy te były często dla właścicieli, a także całego plemienia bardzo cenne. Jednym z wyrobów tego typu są koszule, przez białych nazywane koszulami wojennymi lub koszulami skalpów(...)

Indianie Równin do wyrobu ubrań używali skór różnych zwierząt. Na koszule najbardziej odpowiednia i najczęściej używana była skóra jelenia. Skóry antylopy były stosowane wymiennie ze skórami jelenia, skóry bizonie uważano za zbyt grube, podobnie jak łosia. Plemiona, zamieszkujące rejon Płaskowyżu używały także skór wielkorożca, lecz tylko do wyrobu strojów ceremonialnych(...)

We wczesnych koszulach rękawy nie były zszywane z całością skóry lecz były "przymocowywane" rzemieniami. Późniejsze koszule mają całkowicie zszyte boki i rękawy. Występowały również tzw. pół rękawy, w których dolna część rękawa od strony dłoni była zszyta powyżej łokcia, resztę zaś pozostawiano nie zszytą. Ponadto w koszulach starego typu, nie obcinano kształtu skóry, z której wykonywano tył i przód. Górną część, do której przyszywano rękawy zakładano do wewnątrz co powodowało, iż skóra na ramionach stawała się dużo grubsza. Następnie górną część rękawa przyszywano na zgięciu powstałej zakładki. Taki sposób eliminował cięcie. Naddatki skóry cięto na frędzle, a najdłuższe z nich dodatkowo skręcano(...)

We wcześniejszych czasach wyszywano je kolcami jeżozwierza. Na pasach na ramionach pojawiają się te same wzory co na pasach na rękawach lecz z innymi kombinacjami kolorystycznymi. Nie jest to jednak regułą a zmiany kolorystyczne często są niezauważalne. Pomiędzy pasami na ramionach a wycięciem na szyję, na zszyciu skór często można zauważyć pasek wyszyty ściegiem leniwym z motywami trójkątów po bokach(...)

Klapy przy szyi były przeważnie prostokątne, rzadziej trójkątne. Kształt ich był odwzorowaniem głowy zwierzęcia. Wykonywano je ze skóry lub z czerwonego bądź niebieskiego sukna. Wyszywano na nich ściegiem leniwym wąskie podłużne paski między którymi były przerwy(...)

Oprócz wyszytych pasów do ozdobienia takiej koszuli używano końskiego włosia. Przyczepiano je do pasów na ramionach i rękawach jak również do klap przy szyi. Wśród Crow ponadto bardzo popularne były kity gronostaja przyczepiane przeważnie do pasów na rękawach(...)

W koszulach Crow zgromadzonych w drugiej połowie XIX wieku i we wczesnych latach XX wieku można zauważyć preferencje do używania jasno niebieskich koralików stosowanych do wyszywania tła na pasach na ramionach i rękawach Kolor ten czasami zastępowany jest kolorem lawendowym. Z czasem również wzory na pasach stawały się coraz bardziej skomplikowane. Pojawiały się np. pasek położony w centrum otoczony trójkątami, bądź też duże klepsydry. Często też wewnętrzne figury posiadały obramówkę - cienką białą linię wyszytą stylem nakładanym. Koszule tego typu noszono tylko na specjalne okazje. Uważano bowiem, że ozdobione włosami lub skórami innych zwierząt posiadały magiczną moc. Dlatego też nosili je mężczyźni będący u władzy bądź ci którzy szczególnie odznaczyli się w czasie bitwy. Przez Białych nazywane były koszulami skalpów, choć nie każdy kosmyk znajdujący się na nich pochodził od wroga.


Na podstawie "Crow Indian Beadwork" - John C. Ewers, W. Wildschut ,
"Crow Indian Art" - Papers presented At The Crow Indian Art Symposium
oraz "Dress Clothing of the Plains Indians" - Ronald Koch


Redakcja i opracowanie: Przemysław Bartuszek
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541