Numer 7/98



PÓŹNE STROJE I SZTUKA DEKORACYJNA INDIAN CROW, ORAZ STYL "TRANSMONTANA"

pokrowiec na lancęAbsaroka (Wrony) są spokrewnieni z Hidatsa z Północnej Dakoty. Zgodnie z ich podaniami rozłam obu plemion spowodowała kłótnia między rodzinami na skutek której ludzie zwani Wronami przenieśli się na zachód rozpoczynając tam nomadyczny styl życia łowców bizonów, pozostawiając zamieszkujących wioski Hidatsów. W ten sposób zajeli tereny łowieckie na południe od rzeki Missouri na terenie obecnych stanów Montana i Wioming. Podtrzymywali nadal jednak bliskie stosunki handlowe z Hidatsami na wschodzie. Crow osiagneli sukces jako handlarze, posiedli bogactwa w postaci koni i innych dóbr materialnych. Margareth Irving Carrington, żona pułkownika H. B. Carrngtona pisała o nich w swiom pamiętniku z 1868 roku: "Bogaty obszar nad rzekami Yellowstne, Bighorn i Tongue był ożywiony przez obecność wielu wiosek... W wyniku handlu skórami i futrzanymi ubraniami, które starzy traperzy i ludzie pogranicza dotarczali do St. Louis i innych miejsc handlu z Indianami, Crow zgromadzili znaczne bogactwa." (Carrington 1983 \1868\). Bogactwo zdobyte na handlu przyczyniło się do szczególnego postrzegania wyglądu, uwydatnionego przez strój i szczegółowo dopracowane wzory. Wyszywanie koralikami rozwijało się w czasach handlu futrami oraz w okresie rezerwatowym wykształcając złożony styl wielu figur geometrycznych w ciepłych, kontrastujących kolorach. Niemal każdą część stroju starannie przyozdabiano. W 1852 roku Rudolph Kurz opisał wygłąd młodego mężczyzny w bogato zdobionym stroju: "Był (on) bogato przyodziany: płaszcz, leginy i kapelusz wykonane z nowego koca firmy Mackinaw, inny koc tej samej firmy ciągnoł niedbale za sobą w taki sposób by ukazać bogactwo wyszytych na nim wzorów...

Wzory zachowały podobieństwo do malunków z parfleczy. Najczęściej stosowano połączenia "ciepłych" odcieni różu, proszkowego niebieskiego (powder blue), purpury z większą ilością czerwonego, żółtego i leśnej zieleni (forest green). Kolory pola często wyszywano niezależnie od siebie, czasami nawet ze zmianą kieruku koralików. Mniej więcej po 1880 roku, kobiety zaczeły oddzielac kolorowe powieszchnie białymi koralikami. Ten szczególny sposób wyszywania rozwijał się równoczesnie u wielu zachodnich sąsiadeów Crow szcególnie Indian Nez Perce i Salish. Regionalny charakter stylu wyszywania Crow i jego rozpowszechnianie się, zainspirowane przypuszczalnie przez ogólny podziw, doprowadziło do powstania tzw. "stylu transmontana" (Conn 1986, patrz także Lessard 1980 i Loeb 1984). Bogato przyozdobiony strój odgrywał bardzo istotną rolę w stosunkach społecznych. Tak małżeństwa jak i związki (alliance) rodzinne cementowane były wymianą strojów wykonanych przez obie rodziny dla panny i pana młodego...

Zgodnie z dawnymi opisami Crow, przenoszenie obozu uznawano za oficjalną okazję do pokazania bogactwa i strojów.* Kobiety z dumą wiozły przewieszone na łeku tarcze i święte zawiniątka swych mężów i innych męskich krewnych. Parady konne i inne imprezy tego typu w późniejszym okresie rezerwatowym stanowiły replikę tradycji przenoszenia obozu i przesycone były dopracowanymi regaliami jeźców i ich wierzchowców. Podczas takich okazji kobieta zamiast męskiej broni mogła nieść pokrowiec na lancę przymocowany z prawej strony siodła (Galance 1980). Pokrowce te wyobrażały dane lance ale zawsze były puste. Podczas takiej parady koń, przyozdobiony był napierśnikiem (martngale) zawieszonym na jego szyji. Ci którzy chcieli się pokazać przyozdabiali swe konie taką ilością wyrobów koralikowych jak siebie...

Tłumaczenie i opracowanie: Niedźwiadek

LOOP - naszyjniki Crow

Loop jest ulubionym i najczęściej noszonym akcresorjem tancerzy dawnych Crow. Zarówno ze względu na swój elegancki wygląd jak i niewielką wagę. Dodatkowa charakterystyczną cechą jest to, że jest łatwy do wykonania. Istnieją dwa podstawowe typy tych naszyjników, pierwszy wykonany z kości, drugi z paciorków. Pierwszy z tych typów jest starszy i łatwiejszy do wykonania, ale bardziej kosztowny (ze względu na cenę kościanych krążków). Wg. Curtisa Crow robili go z kostnych krążków robionych z łopatek bizonich, jednakże najprawdopodobniej nie jest to prawdą. Spójrzmy na naszyjnik kostny, liczba sznurów wacha się w nim od 9 do 20, najczęściej jednak spotykamy 9-14 sznurów. Każdy sznur jest dłuższy od tego który jest nad nim o około 0,5 cm do 2,5 cm. W środku każdego ze sznurów znajduje się pojedynczy mosiężny koralik choć też często spotykane są paciorki jasnoniebieskie i czerwone z białym środkiem(...) Dolna pętla ma zwykle kilka mosiężnych guzików, lub taki guziki przymocowane są do oddzielnego cieńszego skórzanego paska. Część boczna wykonana jest z surowej lub bardzo sztywnej skóry o długości ok 28,5 cm. Czasami dekorowane są mosiężnymi ćwiekami, na ogół jednak nie mają żadnej dekoracji. Rzemienie związywane są na supeł na zewnątrz tych bocznych skór, a czasami dla ochrony węzła umieszcza się koralik. Często spotyka się dodatkowe rzemienie przyczepione do każdego z węzłów lub dwa splecione ze sobą wąskie rzemienie zamiast jednego grubego. Długość tych frędzli wynosi czasami do 30 cm. Naszyjnik ten przymocowany jest do szyi za pomocą dwóch oddzielnych rzemieni przymocowanych do górnej części bocznych skór...

Wiele naszyjników - Loop ozdobionych jest muszlami przymocowanymi do każdej z bocznych skór na wysokości trzeciego lub czwartego sznura. Mają one średnicę około 7,5 cm, w środku koralik, wstążkę lub ogonek gronostaja. Według obliczeń na Loop składający się z 13 sznurów potrzeba około 2400 kościanych krążków.


Na podstawie: "American Indian Hobbyist"


Tłumaczenie Leszek "Sasza" Cyryłowski
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba



Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.

Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541